Kỳ Thi Đại Học Trung Quốc (Gaokao) Trong Truyện Học Đường: Những Điều Cần Biết Để Hiểu Truyện Hơn
Rất nhiều truyện học đường và trọng sinh mà bạn nghe trên Bờ Môi Audio lấy bối cảnh Trung Quốc, và cao trào thường xoay quanh kỳ thi đại học. Nhân vật được “750 điểm”, đỗ “Thanh Hoa”, trở thành “thủ khoa tỉnh”… Nếu chưa quen, bạn có thể thắc mắc những con số và danh xưng này có ý nghĩa gì. Bài viết này giải thích ngắn gọn.
Gaokao là gì?
Gaokao (高考, “cao khảo”) là kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia của Trung Quốc. Kỳ thi thường diễn ra vào đầu tháng 6 hằng năm, kéo dài từ hai đến bốn ngày tùy tỉnh. Mỗi năm có hơn mười triệu thí sinh tham gia, nên đây được xem là một trong những kỳ thi có quy mô lớn nhất thế giới.
Với nhiều gia đình, Gaokao là “cửa ải đổi đời”: điểm số quyết định gần như hoàn toàn việc vào trường nào. Đó là lý do truyện học đường thường mô tả không khí căng thẳng, phụ huynh đứng chờ ngoài cổng trường, cả thị trấn bàn tán khi có người đỗ trường top.
Vì sao lại là “750 điểm”?
Ở nhiều tỉnh, tổng điểm tối đa của Gaokao là 750 điểm. Một cách chia phổ biến gồm:
- Ngữ văn: 150 điểm
- Toán: 150 điểm
- Ngoại ngữ (thường là tiếng Anh): 150 điểm
- Tổ hợp môn tự chọn hoặc tổ hợp Khoa học tự nhiên/Khoa học xã hội: 300 điểm
Cách tính điểm cụ thể khác nhau giữa các tỉnh và đã thay đổi qua các đợt cải cách, nhưng con số 750 đã trở thành biểu tượng trong truyện. Vì vậy khi nghe nhân vật đạt điểm gần tuyệt đối, bạn sẽ hiểu đó là thành tích hiếm có đến mức nào.
Trong bộ Trung Tá Trọng Sinh, tình tiết bài thi bị đánh cắp và phải giành lại 750 điểm chính là dựa trên tầm quan trọng này.
Thanh Hoa, Bắc Đại là trường gì?
Thanh Hoa (Đại học Thanh Hoa, Tsinghua University) và Bắc Đại (Đại học Bắc Kinh, Peking University) là hai trường đại học danh tiếng hàng đầu Trung Quốc, thường được gọi chung là “Thanh Bắc”. Đỗ vào một trong hai trường này được coi là đỉnh cao của học sinh phổ thông.
Đó là lý do mô-típ “từ học sinh đội sổ đỗ Thanh Hoa” lại hấp dẫn đến vậy: nó là cú lội ngược dòng lớn nhất có thể trong bối cảnh học đường. Bạn có thể nghe trọn hành trình này trong Trùng Sinh Làm Lại Kỳ Thi Đại Học.
Thủ khoa tỉnh (Trạng nguyên) có ý nghĩa gì?
Người có điểm cao nhất tỉnh thường được gọi là “trạng nguyên”, mượn từ danh hiệu của khoa cử thời phong kiến. Trong truyện, thủ khoa tỉnh thường được báo chí phỏng vấn, trường học treo băng rôn, các trường đại học gọi điện mời chào. Những chi tiết này giúp màn “vả mặt” trở nên hoành tráng: người từng chê bai nhân vật chính giờ phải chứng kiến anh ta được cả tỉnh vinh danh.
Những thuật ngữ học đường khác hay gặp
Lớp 12 (cao tam)
Năm cuối cấp ba, giai đoạn ôn thi căng thẳng nhất. Truyện trọng sinh thường cho nhân vật quay về đúng năm này.
Thi thử
Các kỳ thi mô phỏng trước Gaokao. Trong truyện, điểm thi thử thường là “cột mốc” đầu tiên để nhân vật chứng minh sự thay đổi.
Chủ nhiệm lớp
Giáo viên phụ trách lớp, thường là nhân vật có ảnh hưởng lớn: có người tin tưởng học sinh, cũng có người thiên vị và trở thành đối tượng bị “vả mặt”.
Học bá, học tra
“Học bá” là học sinh giỏi xuất sắc, “học tra” là học sinh kém. Hành trình từ học tra thành học bá là motif kinh điển.
Điền nguyện vọng
Sau khi có điểm, thí sinh điền nguyện vọng trường. Trong truyện trọng sinh, nhân vật thường dựa vào hiểu biết tương lai để chọn ngành “sắp hot”.
So sánh nhanh với kỳ thi ở Việt Nam
Người nghe Việt Nam sẽ thấy nhiều điểm quen thuộc: không khí căng thẳng, kỳ vọng của gia đình, danh hiệu thủ khoa. Điểm khác là Gaokao có tính “một lần quyết định” rất cao, trong khi ở Việt Nam hiện nay có nhiều phương thức xét tuyển hơn. Hiểu điều này sẽ giúp bạn cảm nhận rõ áp lực mà các nhân vật trong truyện phải gánh.
Mẹo nghe truyện học đường hay hơn
- Để ý mốc thời gian: truyện thường đếm ngược đến ngày thi; mỗi mốc là một bước ngoặt.
- Chú ý các kỳ thi thử: đây là nơi tác giả cài cắm màn “lật kèo” nhỏ trước cao trào lớn.
- Theo dõi nhân vật phụ: bạn cùng bàn, thầy chủ nhiệm, bạn học ganh ghét… mỗi người đều có “phần thưởng” hoặc “hậu quả” ở cuối truyện.
Lời kết
Gaokao không chỉ là bối cảnh mà còn là “động cơ” của rất nhiều truyện học đường. Khi hiểu ý nghĩa của 750 điểm hay hai chữ Thanh Hoa, bạn sẽ cảm nhận được trọn vẹn sự hồi hộp và hả hê mà tác giả muốn truyền tải. Khám phá thêm trong mục Học Đường Vả Mặt.
